السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

547

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

چنانچه پزشك با اذن ولىّ اقدام به برداشتن غدهء كودك كند ، آيا ديه برعهدهء ولىّ است يا پزشك ؟ مسئله اختلافى است . 4 غدير - - ) عيد غدير غذا - - ) خوردنى غرامت غَرامت : تاوان . غرامت از غُرم به معناى دين ، عبارت است از آنچه بابت جبران خسارت داده مىشود . به مديون و بدهكار « غريم » گويند . واژهء غريم بر طلبكار نيز اطلاق مىشود . 1 برخى لغويان آنچه را كه از ناحيهء جنايت يا خيانت بر عهدهء انسان مىآيد ، از مفهوم غرامت خارج دانسته‌اند ؛ 2 ليكن در كلمات فقها غرامت در مطلق جبران خسارت به كار رفته است ؛ خواه سبب آن خيانت يا جنايت باشد يا چيزى ديگر . از احكام آن در بسيارى از ابواب فقهى ؛ اعم از عبادات ، عقود و احكام سخن گفته‌اند . غرامت و ضمان : در موارد ثبوت ضمان ، غرامت ثابت است . بنابر اين ، هر عملِ ضمان آورى موجب ثبوت غرامت بر انجام دهندهء آن مىشود ؛ خواه سبب ضمان اختيارى باشد ، مانند عقد ضمان و يا قهرى ، مانند اتلاف مال ديگرى و يا كوتاهى در رساندن حقوق شرعى ، همچون زكات و خمس به مستحقان آن و در نتيجه از بين رفتن آن ، و يا جنايت و آسيب رساندن به ديگرى ، يا كوتاهى در حفظ امانت و يا خيانت در امانت ، مانند كسى كه در مال امانى تصرف بى جا كرده است . ( - - ) ضمان ) ( - - ) جنايت ) ( - - ) خيانت ) ( - - ) دين ) ( - - ) خسارت ) غرب غَرب : از جهات چهار گانه ، سمت غروب خورشيد ( - - ) شرق ) .

--> ( 1 ) . مختلف الشيعة 8 / 331 - 332 * ( 2 ) . الروضة البهية 7 / 310 - 311 ؛ جواهر الكلام 36 / 348 * ( 3 ) . شرائع الاسلام 4 / 970 ؛ غاية المرام 4 / 359 - 360 ؛ مسالك الافهام 15 / 61 - 62 ؛ جواهر الكلام 41 / 669 - 671 * ( 4 ) . مسالك الافهام 15 / 62 ؛ جواهر الكلام 41 / 671 . ( 1 ) . لسان العرب ، واژهء « غرم » * ( 2 ) . كتاب العين و المفردات ( راغب ) ، واژهء « غرم » .